De pimpelmees: Zo herken je deze vogel en andere leuke weetjes
De pimpelmees is de eerste vogel die ik ooit met mijn camera vastlegde. Het was een pimpelmeesje die in de winter voor mijn raam verscheen en de zaadjes opat van een van mijn uitgebloeide tuinplanten. Ik had deze vogelsoort nog nooit van zo dichtbij kunnen observeren. Sindsdien is de pimpelmees mij altijd blijven fascineren. Ze zijn heel slim, behendig en kunnen zich goed aanpassen.
In deze blogpost deel ik mijn kennis over pimpelmeesjes. Je leert hoe je ze kunt herkennen, hoe ze leven, wat ze eten en een paar grappige weetjes, zoals de pimpelmees als melkdief.
Alle foto’s in deze blogpost zijn door mijzelf gemaakt, tenzij anders aangegeven
Inhoudsopgave
Zo herken je de pimpelmees
De pimpelmees is vrij makkelijk te identificeren. Als je eenmaal weet hoe deze vogelsoort eruit ziet, zul je hem overal herkennen. Ik heb de belangrijkste kenmerken van de mees voor je op een rijtje gezet.
Kenmerken van de pimpelmees:
De kleuren van de pimpelmees zijn blauw, geel, zwart en wit.
Zowel de vrouwtjes als mannetjes hebben een herkenbaar blauw ‘petje’ op zijn hoofd.
De borstveren zijn geel met een dun zwarte streepje in het midden.
Om het gezicht loopt een zwart band met een kinvlek onder de snavel.
Vanaf de snavel lopen aan beide zijden een smalle zwarte oogstreep naar achteren.
Op de rug hebben de veren een gelige gloed.
De vleugels zijn blauw met hier en daar wat wit.
De veren van de mannetjes zijn helderder van kleur dan die van de vrouwtjes en juvenielen (jonge vogels).
Op de twee foto’s hierboven zie je de kenmerken goed terug.
Pimpelmees vs koolmees
De vogel waarmee de pimpelmees vaak wordt verwart is de koolmees. Je ziet beide vogelsoorten ook vaak samen. Er zijn drie kenmerken waarmee je deze twee vogels gemakkelijk uit elkaar kunt houden.
De pimpelmees heeft een blauw ‘kapje’ op het hoofd en de koolmees is geheel zwart bovenop zijn kop.
De pimpelmees heeft een dun zwart lijntje op de borst. De koolmees heeft een bredere band op de borst die doorloopt naar de snavel, als een soort stropdas.
De pimpelmees heeft diepblauwe vleugels en de koolmees niet.
Pimpelmees
Koolmees
Het leefgebied van de pimpelmees
De pimpelmees voelt zich thuis in gebieden met genoeg bomen en ander groen. Deze vogelsoort is over het algemeen niet schuw en weet zich goed aan te passen. Je ziet deze mees dan ook vaak in achtertuinen of parken.
In landen met milde winters brengt de mees vaak het hele jaar door in hetzelfde land. Wanneer de winters echter strenger zijn, kiest de mees er soms voor om door te trekken naar een warmer gebied. In de winter komen er bijvoorbeeld pimpelmezen uit Scandinavië in ons land overwinteren.
Zo klinkt de pimpelmees
De zang van de pimpelmees klinkt als een paar hoge t(s)ie geluiden waarna een lagere Iiiiiiii toon volgt dat klinkt als een ratelgeluid.
Wanneer de mees alarm slaat klinkt zijn roep als meerdere korte klanken achterelkaar.
In de video hiernaast kun je de geluiden van de pimpelmees beluisteren.
Je kunt de mees in Nederland het hele jaar door horen zingen. Aan het einde van de winter en in de lente zul je ze vaker horen wanneer ze hun territorium afbakenen en een partner proberen te vinden.
Het dieet van de pimpelmees
Insecten, larven, luizen en spinnen staan voornamelijk op het menu van de pimpelmees. Buiten het broedseizoen om eet de vogel ook nectar, pollen, fruit en zaden. En in de winter van vetbollen, pinda’s en andere voedingsmiddelen die vet bevatten.
De mees is heel behendig en springt in een boom van plek naar plek opzoek naar eten. Je ziet de pimpelmees vaak ondersteboven hangen aan een tak of vogelhuisje terwijl hij eet.
Foto: Roger Wilmshurst, via Alamy
Koolmees en pimpelmees drinken melk uit flessen
De pimpelmees als melkdief
Een grappig voorbeeld van hoe slim pimpelmezen zijn, speelt zich af in de vorige eeuw in het dropje Swaythling in Engeland. In deze tijd kwam de melkboer nog aan huis om melkflessen af te leveren.
Steeds meer mensen ontdekte dat er kleine gaatjes in de doppen van hun afgeleverde flessen zaten, waardoor de melk bedierf. Na verloop van tijd kwam men erachter dat pimpelmezen hierachter zaten.
De mezen hadden ontdekt dat ze in de foliedoppen gaatjes konden prikken en zo room konden stelen. Dit fenomeen verspreide zich al snel over heel Engeland en zelfs daarbuiten.
Omdat pimpelmezen heel sociaal zijn en vaak in groepen leven, wordt vermoed dat steeds meer mezen dit leerde door af te kijken bij anderen. Naast pimpelmezen stolen ook koolmezen, merels, eksters en soms roodborstjes room.
Het broedseizoen van de pimpelmees
Vanaf eind maart begint het broedseizoen van de pimpelmees, welke loopt tot ongeveer juni-juli. Pimpelmezen bouwen graag een nestje in een boomholte of nestkastje. Zodra een paartje een plek heeft uitgekozen voor hun nest, markeren ze deze met hun snavel. Het nest wordt gemaakt van onder andere gras, mos, wol, haren en takken.
Het vrouwtje legt gedurende 6 tot 12 dagen 1 ei per dag. De eieren komen na twee weken broeden uit. Beide ouders zorgen voor de jonge vogels die meestal zo’n 16 tot 21 dagen in het nest blijven. Wanneer ze uitgevlogen zijn blijven de ouders ze nog voor een paar weken voeden en verzorgen.
De jonge vogels keren iedere lente weer terug naar de plek waar ze geboren zijn. Soms gebruiken ze de oude broedplek van hun ouders als nest.
De video hiernaast is een timelapse waarin je het gehele proces ziet van het bouwen van een nest, hoe de vogel haar eieren uitbroed en de jongen groot ziet worden.
Pimpelmezen zien uv-licht
Net als andere vogel kan de pimpelmees ultraviolet licht waarnemen. Hierdoor lichten sommige kleuren feller op. Op deze manier kan een pimpelmees makkelijk onderscheid maken tussen een mannetje, vrouwtje of juveniel. Het mannetje heeft een feller blauw ‘kapje’ wat meer uv-licht reflecteert.
Tijdens het broedseizoen kiest het vrouwtje een mannetje uit op basis van hoe fel zijn kapje reflecteert. Dit geeft aan hoe fit en geschikt hij is als partner.
De pimpelmees spotten
De pimpelmees is het hele jaar door in Nederland te spotten. Het is een veelvoorkomende vogel en je kunt ze waarnemen op verschillende plekken. Zoals bossen, parken maar ook je eigen achtertuin.
Als je het leuk vindt om de vogel naar je tuin te lokken, kun je bijvoorbeeld een nestkasje ophangen die geschikt is voor pimpelmezen. Ook kun je zorgen dat je tuin aantrekkelijk is voor vogels, waaronder de pimpelmees, door in het najaar uitgebloeide planten en bloemen te laten staan. De pitten en zaden zijn voer voor vogels. Ook kun je wat gifvrij en het liefst biologisch vogelvoer in de winter neerleggen. Grote kans dat de pimpelmees je dan een bezoekje komt brengen.
Lees meer over vogelsoorten in Nederland:
